EU en muziek smelten samen in Sofia

Dit is voor mij – wat mijn artistieke bedrijvigheden betreft - een hele speciale foto.

Het is met name de affiche van een groot concert dat rechtstreeks op televisie werd uitgezonden in Sofia, Bulgarije, ter voorbereiding van de intrede van Bulgarije tot de Europese Unie in 2006.

Ik bracht er het Requiem van Verdi met een groot symfonisch orkest en de grote symfonische koren van Bulgarije alsook 4 solisten, zoals voorzien in de compositie.

De Bulgaren hebben altijd een ‘zeer goede zangschool’ gehad, een zeer goeie ontwikkeling van de stemmen, hetgeen ik in de praktijk heb mogen ervaren toen. 

Ik kan je verzekeren, het Requiem van Verdi dirigeren is zeer veeleisend, ik heb dan ook zeer veel tijd gestoken in de studie ervan. Het werd een succesrijke uitvoering in Sofia.

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Sinterklaas Kapoentje met François Glorieux

Ik heb in mijn leven het geluk gehad om vele artiesten te ontmoeten.

Een van hen is François Glorieux. Een formidabele pianist en fantastische componist, maar helaas voor een stuk miskend in België.  

U ziet hem hier ter gelegenheid van een groot concert, georganiseerd in 1992 door de Gidsen, dat gewijd is aan zijn repertoire.

We hadden daar zeer aangename ontmoetingen. We herinnerden ons toen dat we eens samenzaten op een middaguitzending van VRT 2 in Gent, op een Sinterklaasdag. De journalist verraste ons met de vraag om een quatre mains te spelen. We hadden uiteraard niet gerepeteerd, maar hebben daar toch samen ‘Sinterklaas Kapoentje’ gespeeld.

-> Hoor het Willy zelf vertellen

De tweede liefde met Frieda

Dit is dus mijn tweede huwelijk, met Frieda.

In mijn eerste huwelijk werden mijn kinderen Eric en Hilde geboren.

Je moet kunnen toegeven dat de politiek voor een stuk ook een spelbreker is, politiek eist namelijk veel van een mens.  Dat wil zeggen dat ik vrij regelmatig op zondagavond het huis in Hasselt verliet en nooit terug was tot vrijdagavond laat – ik verbleef in Brussel. Van een gezinsleven was dus weinig sprake.

Toen mijn beide kinderen al getrouwd waren, kwamen beide echtelingen tot het besef dat het beter was om te scheiden. Nadien ben ik totaal onverwacht een andere dame tegen het lijf gelopen, waarvan ik zielsveel hou, ons Frieda.

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Dochter Hilde

Ik met mijn oudste dochter, met Hilde.

Hilde heeft rechten gestudeerd aan de VUB, maar dat eerste jaar verliep niet zo best.

Ook al was ik toen minister, ik ben toen eind juni samen met haar op ‘blokverlof’ vetrokken.

We zaten ergens in de Pyreneeën, waar geen ziel ons kon storen. We hebben daar samen gestudeerd - zoals dat hoort in de blok - en zijn er glansrijk doorgekomen.

We waren beiden bijzonder fier dat we de blok overwonnen hadden én geslaagd waren in die eerste kandidatuur rechten. Sindsdien heeft ze mij eigenlijk niet meer nodig gehad (lacht).

-> Hoor Willy deze anekdote zelf vertellen

Een passie voor muziek

Eigenlijk heb ik in mijn leven altijd de ambitie gehad om een muzikale carrière uit te bouwen. Wie dat niet wou, was mijn vader. Zijn leven is verwoest geweest omdat hij als 17-jarige jonge knaap, nog student aan het conservatorium in Antwerpen, gemobiliseerd werd om in ‘14-‘18 aan het front te vechten. Bovendien werd hij niet gedemobiliseerd in ’18, want wij bleven in staat van oorlog met Duitsland.

Hij zat in het 11^de linie regiment en moest als Antwerpenaar naar Hasselt komen. Hier vond hij de liefde, daarom bleef hij plakken in Hasselt. Uiteindelijk bleef hij in het 11^de  regiment als militair, als muzikant – violist en trombonist.

Hij zei tegen mij dat ik een leven als muzikant moest vergeten. “Zorg dat je een ander diploma hebt en doe dan als muzikant wat je wil.”

Wel, dat heb ik gedaan, ik heb de twee gecombineerd. Als minister heb ik de kans gekregen om grote professionele symfonische orkesten te dirigeren. U ziet hier een van de vele concerten met professionele orkesten die ik heb mogen doen. Niet enkel in België, maar ook in Griekenland, Turkije en zelfs in Amerika. Ik heb het geluk gehad werken te mogen dirigeren die me als muzikant nauw aan het hart liggen.

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Ibramco en het het vallende hoofd van Premier Luberton

Dit is een speciaal moment in mijn leven: ik was minister van economische zaken (1973) en de grote energiecrisis brak uit.

Het ging toen over de Joodse kwestie: mijn Nederlandse collega had een heel zware speech uitgesproken, als steun aan Israël. Wat de Arabieren natuurlijk niet namen. Ze zeiden: “Als dat zo zit, gaan we niet alleen de prijs van de olie sterk verhogen, we sluiten ook de bevoorrading naar Nederland af.”

Nederland was België natuurlijk niet, maar de grootste bevoorrading van België gebeurde via de pijpleiding Rotterdam – Antwerpen.

Ik ga u het hele verhaal niet vertellen, maar de ‘Autoloze zondag’ heeft uw dienaar hier beslist met een hele resem aan besparingsmaatregelen en demarches naar Saoedi- Arabië toe.

Bovendien had premier Leburton eigenlijk nogal onhandig in het geheim met de Sjah van Iran een principieel akkoord gesloten om een raffinaderij in het Luikse te bouwen. Die zou draaien op basis van Iraanse olie, dan hadden we de Saoedi’s niet nodig.

Dat is volkomen fout uitgedraaid binnen de regering. Later is die regering dan ook gevallen door dat project: Ibramco.

Ik ben dat dat jaar uitgroepen tot politicus van het jaar. Niet moeilijk natuurlijk, met al die oliemaatregelen. De pers die mij uitgeroepen had als nummer 1 gaf mij als geschenk een afbeelding waarop ik het woord ‘Ibramco’ uitsprak en het hoofd van Luberton valt.  

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Aan het woord tijdens de Septemberverklaringen van de VN

Als Belgisch minister van Buitenlandse zaken – en toen als woordvoerder van de EU -  nam ik in 1993 het woord tijdens de klassieke Septemberverklaringen van de Verenigde Naties.  

Toen was de VN eigenlijk al niet meer wat het geweest is. De draag- en slagkracht van de enige internationale organisatie waarin al de staten van de wereld elkaar ontmoeten, was toen al een beetje aangetast. Nu is het jammer genoeg nog veel erger gesteld.  

Ik heb daar een pleidooi gehouden voor het herstel van de vrede, toen voornamelijk in de Balkan. Ik heb toen eveneens gepleit voor de herziening van de samenstelling van de Veiligheidsraad, waar er 5 leden met vetorecht zijn. Het gebruik van dat vetorecht maakt namelijk elke beslissing onmogelijk - denk vandaag maar aan zowel Rusland en China.

Ik moet u dus zeggen dat ik niet geslaagd ben in mijn opzet en dat mijn woorden zonder meer woorden zijn gebleven.

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Warren Christopher, Secretary of State

Hier zit ik in het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse zaken met Warren Christopher, the secretary of state.

Warren was een kalme, flegmatieke man, maar een zeer bekwame diplomaat. Zijn grote ambitie was eigenlijk om Palestijnen en Joden te verzoenen en te komen tot een oplossing in Israël. Zijn grote ontgoocheling is dan ook dat de akkoorden van Oslo uiteindelijk niet gerealiseerd werden.

Als ik met hem sprak over de moeilijkheden in Zaïre, verwees hij mij door naar zijn vice-staatssecretaris bevoegd voor Afrikaanse zaken, want voor hem was deze zaak te gecompliceerd.  

Een grote meneer waarmee ik graag heb samengewerkt

-> Hoor het Willy zelf vertellen

De Supreme Allied Commander

Als secretaris-generaal van de NAVO stel ik hier de Supreme Allied Commander voor aan de aanwezigen. Deze Supreme Allied Commander, een zeer sympathieke en bekwame man, heeft mij een ander inzicht doen krijgen in de beweegredenen van militaire leiders.

Ik dacht voorheen altijd dat zij niet al te veel inzaten met het leven van de soldaten. Maar ik heb mij serieus vergist en heb die mening later dan ook grondig bijgesteld. Mede door deze man.

De fameuze steljagers, de vliegtuigen van de Amerikanen die niet door de radar gezien mochten worden, bleken niet zo onkwetsbaar als voorgesteld.

In de Balkanoorlog werd zo’n toestel neergeschoten. Een zestal inzittenden zijn toen gered, ze zijn met hun parachute terechtgekomen achter de linies van de tegenstrever. Ik heb hem zelden zo ontroerd gezien.

Hij heeft toen beroep gedaan op heel speciale commando’s van de Amerikanen: fel getrainde gasten die van niets schrik hebben en ongetwijfeld ook psychologisch heel speciaal getraind zijn. Die mannen zijn er potverdorie in geslaagd deze 6 mannen terug te brengen. Ongelooflijk!  Ik heb de Commander zien wenen van ontroering, zo ontroerd en fier was hij dat hij zijn jongens ‘safe and well’ terug kon verwelkomen.

Eén van de karakteristieken van die man was dat hij de veiligheid van zijn troepen als ‘sine qua non’ stelde.

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Op bezoek bij de Belgische delegatie blauwhelmen tijdens de Balkan Oorlog

Een foto van een dramatische situatie.

Als secretaris-generaal van de NAVO werd ik geconfronteerd met de Balkanoorlog. Op dat moment hadden onze eigen militairen het kwaad in de Balkan. Daarom heb ik mij eraan gehouden om onze Belgische delegatie blauwhelmen ten gaan bezoeken, tijdens onze nationale feestdag op 21 juli.

Het probleem was dat we in de hoofdstad van het toenmalige Joegoslavië niet zomaar konden landen met een vliegtuig, want je werd gewoon neergeschoten.

Het moest toen diplomatiek geregeld worden om een vliegtuig op een bepaald uur te laten landen en er moest effectief afgesproken worden dat er niet geschoten mocht worden wanneer je uit het vliegtuig naar de gebouwen liep. Ik ben uiteraard veilig geland, maar niet veel later vlogen de kogels opnieuw door de lucht.

Ik ben daar eveneens de toenmalige leider van de moslimgemeenschap in de Balkan gaan groeten. Hij ontving mij in een bureel waar alles aan flarden was geschoten.

Het was een bijzonder delicate situatie toen. Eerlijk gezegd, ik ben er ook niet van overtuigd dat het akkoord dat nadien werd onderhandeld in Amerika echt stand gaat houden. Want de problemen met Servië en Kosovo beloven nog voor veel moeilijkheden te zorgen.

-> Hoor het Willy zelf vertellen

In de Europese raad met Alain Juppé

Deze foto vertaalt een van de tientallen vergaderingen die in de Europese Raad werden gehouden. U ziet mij hier met iemand die ik altijd heel erg geapprecieerd heb. Iemand die trouwens eerste minister is geweest, maar hier als collega van Buitenlandse zaken zit: Alain Juppé. Juppé vormde een front met mij tijdens de akelige Balkanoorlog. Een conflict waar toch aan eenzelfde zeel getrokken moest worden, wat uitermate moeilijk was. Met Juppé had ik altijd de beste relaties op dat punt. Als u het mij vraagt, een heel bekwame man.

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Bezoek Paus Johannes Paulus II

Dit getuigt van mijn bezoek aan het Vaticaan bij de Poolse Paus. Dat was geen gewoon bezoek. Eigenlijk kwam ik daar als woordvoerder van een serie Westerse mogendheden die geconfronteerd werden met een chaotische situatie in het toenmalige Zaïre. President Mobutu, zwaar ziek zijnde, was niet aanwezig in zijn land. Hij werd verzorgd ergens in het zuiden van Frankrijk. Dus of het nu de Amerikanen waren of de Fransen of de Britten: allemaal waren ze van oordeel da Mobutu moest vervangen worden. Onze suggestie was monseigneur Monsengwo, iemand die toen al voorzitter was van de Assemblee in Zaïre in Kinshasa.

Het is echter een heel verhaal geworden, waar ik in een heel andere positie stond dan die van de paus. Dat verhaal moet voor een stuk geheim blijven. Maar het is duidelijk dat Wojtyla [Paus Johannes Paulus II] als Pool eerder anticommunist dan katholiek was.

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Op bezoek bij de keizer van Japan

Dit is iets heel speciaal. We bevinden ons in de Belgische ambassade in Tokio. We – de koning en de koningin, die op officiële verplaatsing moeten vergezeld worden door een minister – brengen een bezoek aan Japan. Er gebeurde iets wat onbegrijpelijk is: op zondagmiddag gaat de telefoon en horen we dat de keizer en de keizerin ons komen bezoeken. Wij dachten eerst: dit is een grap. Want een geplogenheid in Tokyo wou dat de keizer zich nooit verplaatste op vreemd territorium. En een ambassade is een vreemd territorium.

Dus wij informeerden voorzichtigheidshalve op het kabinet van de eerste minister of dat kon kloppen. Daar was er ook verbazing, maar na 10 minuten kregen we telefoon dat de keizer wel degelijk zou komen.

Zo gebeurde het. We hebben meer dan een uur met de keizerin en keizer een gesprek gevoerd aan de theetafel. Toen ze weg waren zei ik tegen Koning Boudewijn: hoe kan dat nu? Daar moet toch een verklaring voor zijn dat die keizer het protocol doorbreekt en de vertegenwoordigers van een klein landje als België bezoekt?

Boudewijn glimlachte heel geheimzinnig en zei: ja, ik zal u dat eens vertellen. Vele jaren terug werd de toen nog jonge prins (nog geen keizer zijnde) verliefd op de toen nog jonge prinses. Maar de toenmalige keizer (zijn vader) verzette zich hartsgrondig tegen het huwelijk, omdat die dame tot een lagere adel behoorde. En dat is in strijd met het protocol. Ze hadden alles geprobeerd om hem van die liefde voor die dame af te brengen. Maar er was niets aan te doen. Hij bleef volhouden dat hij haar en niemand anders wou.

Ten einde raad hebben ze haar ver weg gezonden. Ze kwam terecht op een pensionaat in Brussel. Bij een gelegenheid ontmoette onze jonge Boudewijn, koning al, die prins die zich beklaagt dat hij zijn liefde niet meer mag zien. Hij vraagt de koning hem een dienst te bewijzen door hem regelmatig een brief te bezorgen van mij. Als ik die verzend komt dat in handen van de hofhouding en die komt daar nooit terecht. Dus Boudewijn heeft de courier d’amour gespeeld. Later heeft hij trouwens bij de toenmalige keizer gepleit om het protocol naast zich neer te leggen en die jonge mensen te laten trouwen. Hetgeen gebeurd is. Sindsdien is er een formidabele band tussen het keizerlijk paleis van Tokio en het Koninklijk paleis in Brussel.

Toen Koning Boudewijn overleed zat ik op buitenlandse zaken. De allereerste telefoon die binnenkwam was van Tokio, waar de keizer meldde dat hij aan de begrafenis zou deelnemen.

Dat was werkelijk een heel sterke band die zowaar altijd werd toegepast als ik als minister op bezoek ging in Tokio. Ik moest altijd op audiëntie bij de keizer, ook als ik die man niks te vertellen had. U ziet hoe een persoonlijke liefde iets heel structureels tot stand kan brengen.

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Minister Willy De Clerq

Een foto die me met bepaalde ontroering doet terugdenken aan een grote personaliteit uit de liberale familie, namelijk Willy De Clercq. Meermaals minister geweest, vice-premier. En overtuigd Gentenaar. Het is verkeerd gelopen met Willy qua gezondheid. En toen hij in een gespecialiseerd instituut in Gent was opgenomen, ging ik hem geregeld bezoeken. Hij was zijn geheugen kwijt. Het was moeilijk praten met hem. Behalve als ik met hem sprak over zijn periode als minister op financiën, als we het hadden over begroting. Over het hedendaagse was hij het spoor kwijt, maar toen kwamen al die cijfers terug. Ongelooflijk.

Willy was een overtuigde Belg. Een goede ‘technieker’ en sterke minister. Ik aarzel niet om een eresaluut te brengen ter nagedachtenis aan deze grote minister.

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Jean-Luc Dehaene en Leo Delcroix

Deze foto verwijst naar een regering die geleid werd door wijlen Jean-Luc Dehaene. Dehaene was iemand die zijn ploeg op een vrij efficiënte manier deed draaien. En die ook op een vrij dynamische manier het beslissingsproces in de ministerraden kon pushen. Deze foto verwijst naar de periode dat België het voorzitterschap van de Europese Unie had voor 6 maanden. Dat was in ‘93.

Ik vormde daar echt een ploeg met Jean-Luc Dehaene, en denk dat wij de zaken toen heel goed beredderd hebben. Leo Delcroix was indertijd minister van landsverdediging: hier leggen we aan de pers uit waarom op termijn de legerdienst werd afgeschaft.

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Yasser Arafat

Dit is een foto die eigenlijk heel actueel is. Ik zit hier met Yasser Arafat. Arafat was de leider van de PLO - en dus later ook de leider van de Palestijnse vertegenwoordiging - die na de erkenning van de akkoorden van Oslo een presidentiële functie had.

Vandaag speelt er zich een drama af in deze regio. Maar we kunnen wel zeggen dat het de socialisten zijn geweest die indertijd in het geheim in Oslo Palestijnen en Israëli’s samen hebben gebracht om te onderhandelen. En de zaken toen ook tot een goed einde hebben gebracht.

Ik herinner me nog de dag dat er een grote plechtigheid in de tuinen van het Witte Huis plaatsvond. Clinton had zowel Yasser Arafat als de Israëlische premier en toenmalige minister buitenlandse zaken ertoe gebracht elkaar de hand te reiken en de akkoorden te tekenen. De tweestatenformule was dan ook de enige oplossing. Jammer genoeg vermoordde een fanatiekeling twee jaar later premier Rabin. Vanaf toen is de zaak beginnen foutlopen.

Ik had vrij goede relaties met Arafat, al was het wel een rare figuur om te mee onderhandelen. Maar aks je vertrouwen hebt, kan je resultaat afdwingen.

-> Hoor het Willy zelf vertellen

President François Mitterand

Voor mij een heel bijzondere foto. Dit doet me met veel ontroering terugdenken aan enkele personages waarin ik in het kader van de socialistische internationale heb samengewerkt. In de eerste plaats François Mitterand - een heel grote figuur - en daarnaast ook mijn Spaanse collega die me later zou opvolgen als secretaris-generaal van de NAVO.

Mitterand is de man met wie ik in het Elysée van man tot man de inhoud voor een stuk van het basis traite van de Europese Unie heb genegotieerd, in het bijzonder de zetels van de instellingen.  Zonder overdreven of misplaatste fierheid: ik ben daar sterk uitgekomen, want vandaag blijkt dat Brussel de hoofdstad is van de commissie. En niet alleen van de raad, maar ook van het parlement. De enige serieuze concessie die ik heb moeten doen aan Mitterand was het aanvaarden van Straatsburg als gedeeltelijk hoofdplaats van het parlement, waar één keer per jaar een zitting moest doorgaan. De rappe Mitterand wist er wel aan toe te voegen dat dit de zitting moest zijn waar het budget wordt goedgekeurd door het parlement. Goed beseffende dat het budget het basisdocument is voor de werking van de Europese Unie.

Mitterand was, als je het mij vraagt, een ziener. Niet zozeer economisch. Maar meer algemeen strategisch. Ik noemde hem dikwijls de politieke poëet. Hij kon op een heel overtuigende manier en gewoonlijk in formidabel Frans zijn woorden en ideeën tot uitdrukking kon brengen. Frankrijk heeft vandaag nog altijd behoefte aan een personaliteit zoals die van Mitterrand, die Frankrijk echt vertegenwoordigde. Hetgeen vandaag niet meer het geval is.

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Welkom president Clinton

Deze foto vertoont mij als secretaris-generaal van de NAVO. Ik verwelkom president Clinton op één van de topvergaderingen die regelmatig in Brussel werden gehouden. Clinton was een heel joviale president die zich wel bewust was van de risico’s die de uitbreiding van de NAVO inhield. Hij heeft altijd voorzichtig op de rem geduwd. Maar hij heeft - net zoals ik - de uitbreiding niet kunnen tegenhouden. Daardoor zitten we vandaag met een complex aan de kant van een zekere Poetin in Moskou, dat we nog zwaar dreigen te betalen.

-> Hoor het Willy zelf vertellen

In gesprek met Koning Albert II

Een gesprek met de opvolger van Koning Boudewijn, Koning Albert. Ik kende hem als prins omdat hij de leiding had over buitenlandse handel. Als we op missie gingen dan werden de zaken op voorhand met hem afgesproken. Hier staan we samen met zijn kabinetschef, het hoofd van het militaire huis van het Paleis en mijn collega uit Genk, die jammer genoeg ook overleden is.

Met Koning Albert was de omgang eenvoudiger, jovialer, luchtiger. Maar eerlijk gezegd wel minder inhoudsvol dan met Koning Boudewijn.

-> Hoor het Willy zelf vertellen