Dit is een speciaal moment in mijn leven: ik was minister van economische zaken (1973) en de grote energiecrisis brak uit.

Het ging toen over de Joodse kwestie: mijn Nederlandse collega had een heel zware speech uitgesproken, als steun aan Israël. Wat de Arabieren natuurlijk niet namen. Ze zeiden: “Als dat zo zit, gaan we niet alleen de prijs van de olie sterk verhogen, we sluiten ook de bevoorrading naar Nederland af.”

Nederland was België natuurlijk niet, maar de grootste bevoorrading van België gebeurde via de pijpleiding Rotterdam – Antwerpen.

Ik ga u het hele verhaal niet vertellen, maar de ‘Autoloze zondag’ heeft uw dienaar hier beslist met een hele resem aan besparingsmaatregelen en demarches naar Saoedi- Arabië toe.

Bovendien had premier Leburton eigenlijk nogal onhandig in het geheim met de Sjah van Iran een principieel akkoord gesloten om een raffinaderij in het Luikse te bouwen. Die zou draaien op basis van Iraanse olie, dan hadden we de Saoedi’s niet nodig.

Dat is volkomen fout uitgedraaid binnen de regering. Later is die regering dan ook gevallen door dat project: Ibramco.

Ik ben dat dat jaar uitgroepen tot politicus van het jaar. Niet moeilijk natuurlijk, met al die oliemaatregelen. De pers die mij uitgeroepen had als nummer 1 gaf mij als geschenk een afbeelding waarop ik het woord ‘Ibramco’ uitsprak en het hoofd van Luberton valt.  

 

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Als Belgisch minister van Buitenlandse zaken – en toen als woordvoerder van de EU -  nam ik in 1993 het woord tijdens de klassieke Septemberverklaringen van de Verenigde Naties.  

Toen was de VN eigenlijk al niet meer wat het geweest is. De draag- en slagkracht van de enige internationale organisatie waarin al de staten van de wereld elkaar ontmoeten, was toen al een beetje aangetast. Nu is het jammer genoeg nog veel erger gesteld.  

Ik heb daar een pleidooi gehouden voor het herstel van de vrede, toen voornamelijk in de Balkan. Ik heb toen eveneens gepleit voor de herziening van de samenstelling van de Veiligheidsraad, waar er 5 leden met vetorecht zijn. Het gebruik van dat vetorecht maakt namelijk elke beslissing onmogelijk - denk vandaag maar aan zowel Rusland en China.

Ik moet u dus zeggen dat ik niet geslaagd ben in mijn opzet en dat mijn woorden zonder meer woorden zijn gebleven.

 

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Hier zit ik in het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse zaken met Warren Christopher, the secretary of state.

Warren was een kalme, flegmatieke man, maar een zeer bekwame diplomaat. Zijn grote ambitie was eigenlijk om Palestijnen en Joden te verzoenen en te komen tot een oplossing in Israël. Zijn grote ontgoocheling is dan ook dat de akkoorden van Oslo uiteindelijk niet gerealiseerd werden.

Als ik met hem sprak over de moeilijkheden in Zaïre, verwees hij mij door naar zijn vice-staatssecretaris bevoegd voor Afrikaanse zaken, want voor hem was deze zaak te gecompliceerd.  

Een grote meneer waarmee ik graag heb samengewerkt

 

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Als secretaris-generaal van de NAVO stel ik hier de Supreme Allied Commander voor aan de aanwezigen. Deze Supreme Allied Commander, een zeer sympathieke en bekwame man, heeft mij een ander inzicht doen krijgen in de beweegredenen van militaire leiders.

Ik dacht voorheen altijd dat zij niet al te veel inzaten met het leven van de soldaten. Maar ik heb mij serieus vergist en heb die mening later dan ook grondig bijgesteld. Mede door deze man.

De fameuze steljagers, de vliegtuigen van de Amerikanen die niet door de radar gezien mochten worden, bleken niet zo onkwetsbaar als voorgesteld.

In de Balkanoorlog werd zo’n toestel neergeschoten. Een zestal inzittenden zijn toen gered, ze zijn met hun parachute terechtgekomen achter de linies van de tegenstrever. Ik heb hem zelden zo ontroerd gezien.

Hij heeft toen beroep gedaan op heel speciale commando’s van de Amerikanen: fel getrainde gasten die van niets schrik hebben en ongetwijfeld ook psychologisch heel speciaal getraind zijn. Die mannen zijn er potverdorie in geslaagd deze 6 mannen terug te brengen. Ongelooflijk!  Ik heb de Commander zien wenen van ontroering, zo ontroerd en fier was hij dat hij zijn jongens ‘safe and well’ terug kon verwelkomen.

Eén van de karakteristieken van die man was dat hij de veiligheid van zijn troepen als ‘sine qua non’ stelde.

 

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Een foto van een dramatische situatie.

Als secretaris-generaal van de NAVO werd ik geconfronteerd met de Balkanoorlog. Op dat moment hadden onze eigen militairen het kwaad in de Balkan. Daarom heb ik mij eraan gehouden om onze Belgische delegatie blauwhelmen ten gaan bezoeken, tijdens onze nationale feestdag op 21 juli.

Het probleem was dat we in de hoofdstad van het toenmalige Joegoslavië niet zomaar konden landen met een vliegtuig, want je werd gewoon neergeschoten.

Het moest toen diplomatiek geregeld worden om een vliegtuig op een bepaald uur te laten landen en er moest effectief afgesproken worden dat er niet geschoten mocht worden wanneer je uit het vliegtuig naar de gebouwen liep. Ik ben uiteraard veilig geland, maar niet veel later vlogen de kogels opnieuw door de lucht.

Ik ben daar eveneens de toenmalige leider van de moslimgemeenschap in de Balkan gaan groeten. Hij ontving mij in een bureel waar alles aan flarden was geschoten.

Het was een bijzonder delicate situatie toen. Eerlijk gezegd, ik ben er ook niet van overtuigd dat het akkoord dat nadien werd onderhandeld in Amerika echt stand gaat houden. Want de problemen met Servië en Kosovo beloven nog voor veel moeilijkheden te zorgen.

 

-> Hoor het Willy zelf vertellen

 

Deze foto vertaalt een van de tientallen vergaderingen die in de Europese Raad werden gehouden. U ziet mij hier met iemand die ik altijd heel erg geapprecieerd heb. Iemand die trouwens eerste minister is geweest, maar hier als collega van Buitenlandse zaken zit: Alain Juppé. Juppé vormde een front met mij tijdens de akelige Balkanoorlog. Een conflict waar toch aan eenzelfde zeel getrokken moest worden, wat uitermate moeilijk was. Met Juppé had ik altijd de beste relaties op dat punt. Als u het mij vraagt, een heel bekwame man.

 

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Dit getuigt van mijn bezoek aan het Vaticaan bij de Poolse Paus. Dat was geen gewoon bezoek. Eigenlijk kwam ik daar als woordvoerder van een serie Westerse mogendheden die geconfronteerd werden met een chaotische situatie in het toenmalige Zaïre. President Mobutu, zwaar ziek zijnde, was niet aanwezig in zijn land. Hij werd verzorgd ergens in het zuiden van Frankrijk. Dus of het nu de Amerikanen waren of de Fransen of de Britten: allemaal waren ze van oordeel da Mobutu moest vervangen worden. Onze suggestie was monseigneur Monsengwo, iemand die toen al voorzitter was van de Assemblee in Zaïre in Kinshasa.

Het is echter een heel verhaal geworden, waar ik in een heel andere positie stond dan die van de paus. Dat verhaal moet voor een stuk geheim blijven. Maar het is duidelijk dat Wojtyla [Paus Johannes Paulus II] als Pool eerder anticommunist dan katholiek was.

 

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Dit is iets heel speciaal. We bevinden ons in de Belgische ambassade in Tokio. We – de koning en de koningin, die op officiële verplaatsing moeten vergezeld worden door een minister – brengen een bezoek aan Japan. Er gebeurde iets wat onbegrijpelijk is: op zondagmiddag gaat de telefoon en horen we dat de keizer en de keizerin ons komen bezoeken. Wij dachten eerst: dit is een grap. Want een geplogenheid in Tokyo wou dat de keizer zich nooit verplaatste op vreemd territorium. En een ambassade is een vreemd territorium.

Dus wij informeerden voorzichtigheidshalve op het kabinet van de eerste minister of dat kon kloppen. Daar was er ook verbazing, maar na 10 minuten kregen we telefoon dat de keizer wel degelijk zou komen.

Zo gebeurde het. We hebben meer dan een uur met de keizerin en keizer een gesprek gevoerd aan de theetafel. Toen ze weg waren zei ik tegen Koning Boudewijn: hoe kan dat nu? Daar moet toch een verklaring voor zijn dat die keizer het protocol doorbreekt en de vertegenwoordigers van een klein landje als België bezoekt?

Boudewijn glimlachte heel geheimzinnig en zei: ja, ik zal u dat eens vertellen. Vele jaren terug werd de toen nog jonge prins (nog geen keizer zijnde) verliefd op de toen nog jonge prinses. Maar de toenmalige keizer (zijn vader) verzette zich hartsgrondig tegen het huwelijk, omdat die dame tot een lagere adel behoorde. En dat is in strijd met het protocol. Ze hadden alles geprobeerd om hem van die liefde voor die dame af te brengen. Maar er was niets aan te doen. Hij bleef volhouden dat hij haar en niemand anders wou.

Ten einde raad hebben ze haar ver weg gezonden. Ze kwam terecht op een pensionaat in Brussel. Bij een gelegenheid ontmoette onze jonge Boudewijn, koning al, die prins die zich beklaagt dat hij zijn liefde niet meer mag zien. Hij vraagt de koning hem een dienst te bewijzen door hem regelmatig een brief te bezorgen van mij. Als ik die verzend komt dat in handen van de hofhouding en die komt daar nooit terecht. Dus Boudewijn heeft de courier d’amour gespeeld. Later heeft hij trouwens bij de toenmalige keizer gepleit om het protocol naast zich neer te leggen en die jonge mensen te laten trouwen. Hetgeen gebeurd is. Sindsdien is er een formidabele band tussen het keizerlijk paleis van Tokio en het Koninklijk paleis in Brussel.

Toen Koning Boudewijn overleed zat ik op buitenlandse zaken. De allereerste telefoon die binnenkwam was van Tokio, waar de keizer meldde dat hij aan de begrafenis zou deelnemen.

Dat was werkelijk een heel sterke band die zowaar altijd werd toegepast als ik als minister op bezoek ging in Tokio. Ik moest altijd op audiëntie bij de keizer, ook als ik die man niks te vertellen had. U ziet hoe een persoonlijke liefde iets heel structureels tot stand kan brengen.

 

-> Hoor het Willy zelf vertellen

Een foto die me met bepaalde ontroering doet terugdenken aan een grote personaliteit uit de liberale familie, namelijk Willy De Clercq. Meermaals minister geweest, vice-premier. En overtuigd Gentenaar. Het is verkeerd gelopen met Willy qua gezondheid. En toen hij in een gespecialiseerd instituut in Gent was opgenomen, ging ik hem geregeld bezoeken. Hij was zijn geheugen kwijt. Het was moeilijk praten met hem. Behalve als ik met hem sprak over zijn periode als minister op financiën, als we het hadden over begroting. Over het hedendaagse was hij het spoor kwijt, maar toen kwamen al die cijfers terug. Ongelooflijk.

Willy was een overtuigde Belg. Een goede ‘technieker’ en sterke minister. Ik aarzel niet om een eresaluut te brengen ter nagedachtenis aan deze grote minister.

-> Hoor het Willy zelf vertellen