Nieuws

LOKAAL: Onze agenda voor de Gemeenteraad van november 2026

Vooruit Hemiksem

Friday 13

November 2026 08:00

Als oppositiepartij nemen we onze rol ernstig. We volgen het beleid kritisch op, stellen vragen waar nodig, en blijven pleiten voor openheid, eerlijk bestuur en échte inspraak. Tijdens elke Gemeenteraad krijgen we de kans om het bestuur aan te spreken, en die kans grijpen we met beide handen.

Hieronder lees je welke vragen en voorstellen we op de agenda zetten voor de komende Gemeenteraad en de Raad voor Maatschappelijk Welzijn. Van de verkoop van overtollige gemeentelijke materialen tot cyberveiligheid, digitale  afhankelijkheid en het gebruik van AI bij het lokaal bestuur: we blijven de stem van de inwoners vertolken. Want: wij werken verder. Voor u. Voor H.

Gemeenteraad - Schriftelijke vragen

1. Verkoop van afgeschreven en overtollige gemeentelijke materialen

Context

De gemeente beschikt over uiteenlopende materialen die na verloop van tijd verouderd, afgeschreven of overbodig worden. Deze kunnen onder meer via openbare veilingen worden verkocht.

Vooruit heeft uiteraard geen bezwaar tegen het verkopen van overtollig gemeentelijk materiaal. Wel vinden wij het belangrijk dat dit gebeurt volgens een duidelijke en transparante procedure, met voldoende aandacht voor de financiële belangen van de gemeente en eventuele risico's op oneigenlijk gebruik.

Bij bepaalde materialen, bijvoorbeeld goederen met een gemeentelogo of andere officiële kenmerken, is bovendien bijzondere voorzichtigheid aangewezen.

Vragen

  • Welke procedure wordt binnen de gemeente gehanteerd voor het afvoeren, verkopen of vernietigen van afgeschreven en overtollige gemeentelijke materialen?
  • Wie beslist welke materialen voor verkoop in aanmerking komen en wie draagt hiervoor de eindverantwoordelijkheid?
  • Op welke manier wordt de waarde van deze goederen bepaald en hoe wordt toegezien op een correcte en marktconforme verkoop?
  • Wordt voorafgaand aan de verkoop een risicoanalyse gemaakt, bijvoorbeeld rond mogelijk oneigenlijk gebruik van materialen met officiële gemeentelijke kenmerken?
  • Welke criteria bepalen of materialen worden verkocht, gerecycleerd of vernietigd?

 

2. Cyberveiligheid, digitale afhankelijkheid en gebruik van AI bij het lokaal bestuur

Context

De digitalisering gaat steeds verder, ook bij lokale besturen. Dat kan zorgen voor meer efficiëntie, betere dataverwerking en hopelijk ook beter bestuur en betere dienstverlening. Die digitalisering brengt echter ook nieuwe kwetsbaarheden met zich mee: afhankelijkheid van bepaalde softwareleveranciers, risico’s op hacking, phishing en datalekken, maar ook vragen over de controle en bescherming van gegevens.

Op 21 oktober 2026 werden verschillende websites van overheden en bedrijven uit voorzorg offline gehaald na de ontdekking van ernstige beveiligingslekken.

Op 26 oktober raakte ook bekend dat een hacker toegang kreeg tot gegevens bij softwareleverancier Vanden Broele. Het gaat om de toepassing eSignFlow, waarmee lokale besturen documenten digitaal ondertekenen. Verschillende gemeenten waarschuwden hun inwoners daarom voor phishing en valse betalingsverzoeken.

Begin november schreef De Morgen over de grote afhankelijkheid van Belgische, en vooral Vlaamse, lokale besturen van niet-Europese providers voor hun mailservers. In de praktijk maakt nagenoeg elk Vlaams bestuur gebruik van een Amerikaanse mailprovider zoals Microsoft of, in mindere mate, Google. Dat is ook logisch gezien het contract van de Vlaamse overheid met Microsoft, dat werd uitgebreid naar alle lokale besturen.

Die afhankelijkheid brengt echter risico’s met zich mee. Niet alleen op het vlak van cyberveiligheid, maar ook wat betreft de digitale autonomie van onze overheden. Wanneer kritieke digitale diensten in handen zijn van een beperkt aantal niet-Europese bedrijven, worden lokale besturen kwetsbaar voor beslissingen van die bedrijven of voor politieke en juridische ingrepen vanuit het land waar ze gevestigd zijn. Zo werd bijvoorbeeld het Internationaal Strafhof in Den Haag onder druk van de Amerikaanse president afgesloten van Microsoftdiensten.

Het contrast met Duitsland en Frankrijk is groot. Daar maakt respectievelijk slechts 10 procent en 26 procent van de gemeenten gebruik van Microsoft en Google. Het merendeel van de gemeenten werkt er met Europese providers en servers.

Ook bij het gebruik van AI-toepassingen ontstaan bijkomende uitdagingen. AI biedt ongetwijfeld kansen om de efficiëntie en dienstverlening van een lokaal bestuur te verbeteren.

Tegelijkertijd zijn er belangrijke vragen over de bescherming van gegevens en de controle over informatie die medewerkers in dergelijke toepassingen invoeren.

Het is immers niet altijd duidelijk waar gegevens precies worden opgeslagen en verwerkt: op Europese servers, in de Verenigde Staten of elders. De locatie van gegevensopslag en -verwerking kan bepalen welke wetgeving van toepassing is en onder welke voorwaarden overheden toegang kunnen krijgen tot die gegevens. Dat is zeker voor gevoelige overheidsinformatie een belangrijk aandachtspunt.

Daarnaast verschillen de gebruiksvoorwaarden (Terms of Service) van AI-toepassingen sterk. Sommige aanbieders gebruiken ingevoerde gegevens om hun modellen verder te trainen of hun diensten te verbeteren. Ook wanneer gegevens op Europese servers worden opgeslagen, betekent dat dus niet automatisch dat ze op een manier worden verwerkt die wenselijk is voor een lokaal bestuur.

Daarom volstaat het niet om enkel afspraken te maken over het gebruik van AI. Er is nood aan een breder kader voor AI-governance: wie beslist welke toepassingen gebruikt mogen worden, hoe worden ze beoordeeld en goedgekeurd, welke gegevens mogen ermee verwerkt worden en hoe wordt toegezien op de naleving van de gemaakte afspraken? Worden niet-goedgekeurde toepassingen bijvoorbeeld actief geblokkeerd, of kunnen medewerkers op eigen initiatief nieuwe AI-tools gebruiken, met mogelijk gevoelige bestuursinformatie als input?

Actie 20 van het meerjarenplan spreekt ook over een ICT-beleidsplan met een professionaliseringsbeleid. Dat lijkt ons een belangrijk aanknopingspunt om deze uitdagingen structureel aan te pakken.

Vragen

Cyberveiligheid en softwareleveranciers

  • Is het Hemiksems bestuur op de hoogte van beveiligingslekken gelinkt aan de gemeentelijke website of het digitaal loket?
  • Werkt het Hemiksems bestuur met software van Vanden Broele en meer bepaald met eSignFlow?
    • Zo ja, welke maatregelen werden genomen naar aanleiding van het datalek om de veiligheid van gegevens te garanderen en phishing of valse betalingsverzoeken tegen te gaan?
    • Zo neen, met welke software werkt Hemiksem voor de digitale ondertekening van documenten?
  • Gebruikt het lokaal bestuur Microsoft voor het beheer van de mailserver? Zo ja, waar worden de gegevens van de gemeentelijke mailboxen opgeslagen en verwerkt?
  • Gebruikt het lokaal bestuur Microsoft 365 voor de dagelijkse kantoorwerking en documentopslag? Zo ja, welke onderdelen en diensten worden daarbij gebruikt?
  • Zijn er plannen om voor het beheer van de mailserver en andere kritieke toepassingen op termijn over te schakelen naar Europese leveranciers? Wordt daarbij rekening gehouden met de digitale autonomie en de afhankelijkheid van niet-Europese technologiebedrijven?

Gebruik van AI en AI-governance

  • Wordt binnen het lokaal bestuur de Microsoft AI-assistent Copilot gebruikt? Zo ja, door welke diensten en voor welke toepassingen?
  • Worden er naast Copilot nog andere AI-toepassingen gebruikt binnen het bestuur? Zo ja, over welke toepassingen gaat het en waarvoor worden ze ingezet?
  • Is er binnen het lokaal bestuur een specifiek kader voor AI-governance uitgewerkt of opgelegd vanuit de hogere overheid?
    • Zo ja, welke afspraken en richtlijnen bevat dit kader?
    • Zo neen, zijn er plannen om een dergelijk kader uit te werken?
  • Wie beslist welke AI-toepassingen medewerkers binnen het lokaal bestuur mogen gebruiken? Bestaat er een procedure waarbij nieuwe toepassingen eerst worden aangevraagd, geëvalueerd en goedgekeurd voordat medewerkers ermee aan de slag kunnen?
  • Worden niet-goedgekeurde AI-toepassingen actief geblokkeerd of beperkt op de toestellen en netwerken van het lokaal bestuur, of kunnen medewerkers op eigen initiatief nieuwe toepassingen gebruiken?
  • Welke afspraken gelden er rond het invoeren van gegevens in AI-toepassingen?
    • Mogen medewerkers vertrouwelijke, persoonsgegevens of andere gevoelige bestuursinformatie invoeren in AI-tools
    • Wordt nagegaan waar de ingevoerde gegevens worden opgeslagen en verwerkt?
    • Wordt onderzocht of leveranciers de ingevoerde gegevens gebruiken om hun AI-modellen verder te trainen of hun diensten te verbeteren?
  • Worden medewerkers ondersteund in het verantwoord gebruik van AI op de werkvloer, bijvoorbeeld via opleidingen, sensibilisering of concrete richtlijnen?

ICT-beleidsplan en toekomstvisie

  • Actie 20 van het meerjarenplan spreekt over een ICT-beleidsplan met een professionaliseringsbeleid. Hoe worden bovenstaande aandachtspunten daarin opgenomen?
    • Hoe wordt de cyberveiligheid van de gemeentelijke digitale infrastructuur en gebruikte software gegarandeerd?
    • Hoe wordt de afhankelijkheid van niet-Europese softwareleveranciers geëvalueerd en aangepakt?
    • Hoe worden AI-gebruik, databescherming en AI-governance structureel geregeld?
  • Is er binnen het bestuur een periodieke evaluatie voorzien van de gebruikte softwareleveranciers, digitale afhankelijkheden en de risico’s op het vlak van cyberveiligheid en gegevensbescherming? Zo ja, hoe vaak gebeurt dit en wie is hiervoor verantwoordelijk?

Ga naar Vooruit Hemiksem
Over de Auteur

Vooruit Hemiksem

Deel dit artikel met je vrienden.

Dit vind je misschien ook
interessant