Vooruit wil wie een partner verliest extra ondersteunen

Federaal Vooruit-parlementslid Anja Vanrobaeys vroeg recent cijfers op bij minister Jambon over de opname van overgangsuitkeringen. Sinds januari 2025 kent de Federale Pensioendienst (FPD) de overgangsuitkering automatisch toe aan weduwen en weduwnaars die er recht op hebben. Dat is een belangrijke sociale stap vooruit: uit cijfers blijkt immers dat vroeger 18% van de rechthebbenden deze uitkering nooit opnam.

Voor overlijdens in 2025 werden 986 dossiers behandeld:

• 909 dossiers werden volledig ambtshalve opgestart
• In 446 van de 909 gevallen ging het om overlijdens in gezinnen met minstens één kind jonger dan 13 jaar of met een handicap. De weduwe(naar)s hebben in dat geval recht op de langste bescherming: 48 maanden.
• 703 van de langstlevende partners waren vrouwen en 283 onder hen waren mannen.

Vandaag ontvangen 3.228 personen een overgangsuitkering. 82% daarvan zijn vrouwen, 18% mannen. Dat is een goede zaak, maar tot op vandaag blijft een ander probleem hardnekkig bestaan: de belastingbrief achteraf. Weduwen en weduwnaars getuigen hoe zij maanden na het overlijden van hun partner plots geconfronteerd worden met belastingfacturen van €5.000 tot €11.000. Deze week nog vertelde Isabelle in Het Laatste Nieuws over die financiële keerzijde.

De reden achter die fiscale impact: de overgangsuitkering is een brutobedrag. Samen met het loon wordt dit gezien als één inkomen, waardoor men in een hogere belastingschijf terechtkomt — vaak zonder dat men het beseft of iemand daarvoor waarschuwt.

Federaal Vooruit-parlementslid grijpt de cijfers én het verhaal van Isabelle aan voor een tweeledig pleidooi.

1. De automatische toekenning werkt en moet ook voor zelfstandigen gelden.
   Vroeger nam naar schatting 18% van de rechthebbenden de overgangsuitkering niet op, terwijl ze daar wel recht op hadden. Daarom moet ook voor zelfstandigen de overgangsuitkering automatisch toegekend worden. Vanrobaeys legde die vraag voor aan minister Simonet tijdens de commissie Sociale Zaken. De minister liet weten dat die
   automatische toekenning voor zelfstandigen er zal komen in de hervorming van de overgangsuitkering.
   
   
2. De fiscale impact van de overgangsuitkering moet aangepakt worden
   Mensen die op jonge leeftijd hun partner verliezen, moeten tijd en ruimte krijgen om te rouwen. Zonder zorgen over administratieve rompslomp én zonder financiële verrassingen achteraf. Vandaag wordt de uitkering soms een vergiftigd geschenk, door de fiscale impact ervan in de belastingbrief achteraf. Vanrobaeys drong eerder al aan bij minister Jambon om dit recht te zetten. Minister Jambon beloofde eerder al om dit te bekijken.

“We kunnen ons niet indenken hoe zwaar het verlies van een partner is. Zeker wie jong achterblijft met kinderen, zit met een hoofd vol verdriet, rouw en praktische zorgen”, stelt federaal Vooruit-parlementslid Anja Vanrobaeys. “Dan is het cruciaal dat rechten automatisch toegekend worden, zonder dat mensen zelf hun weg moeten zoeken in een kluwen van administratie. Voor werknemers én voor zelfstandigen. Het is goed dat minister Simonet daar aan werkt, hopelijk hebben ook zelfstandigen hier binnenkort recht op. Dat is wat een sterke overheid doet. Maar tegelijk mag die extra ondersteuning ook achteraf geen financiële kater opleveren. Vandaag worden weduwen en weduwnaars afgestraft in hun belastingbrief voor steun die ze krijgen van de overheid, dat is de wereld op z’n kop. Een partner verliezen is zo al ontzettend zwaar. Dan moet een overheid mensen net ondersteunen.”