Als de hitte toeslaat, mag veiligheid op het werk geen toeval zijn
Anja Vanrobaeys
Friday 13
November 2026 13:23
Een hele zomer lang werd Europa geteisterd door hitte en bosbranden. Vandaag volgen stormweer en overstromingen. De impact van de klimaatcrisis wordt steeds duidelijker. En die eist van iedereen een tol. Daarom is het vandaag al tijd om ons voor te bereiden op een volgende hete zomer.
Anja, we waren doorweekt van het zweet. Maar zelfs een extra T-shirt kregen we niet."
Het is een klein verhaal, maar het bleef bij mij hangen. Want wat doe je als het op je werk ondraaglijk heet wordt en je zelfs voor iets banaals als een extra werk-T-shirt moet klagen en zagen? Andere werknemers vertelden me dat ze via hun vakbondsafgevaardigde moesten vragen om extra water, een waterijsje of een extra pauze. Telkens opnieuw hetzelfde patroon: eerst afzien, dan klagen, en pas daarna komt er – in sommige gevallen – een oplossing.
Dat is geen preventie. En het toont hoe we vandaag omgaan met hitte op het werk: te vaak komen maatregelen pas nadat werknemers zelf aan de alarmbel trekken. Deze zomer kregen we nochtans opnieuw een duidelijke waarschuwing. Tijdens een ongezien hete zomer, met de ene hittegolf na de andere. En die hitte eiste zijn tol: België kende het meeste hittedoden van gans Europa. Ook jonge mensen werden getroffen.
Tijdens de hittegolf van deze zomer kwamen bij de arbeidsinspectie 148 klachten binnen
Tijdens de hittegolf van deze zomer kwamen bij de arbeidsinspectie 148 klachten binnen over werknemers die aan overmatige hitte werden blootgesteld. In 132 gevallen volgde een inspectie. Er werden 95 schriftelijke waarschuwingen gegeven en in vijf gevallen werden werkzaamheden stilgelegd. Er loopt ook een onderzoek naar een dodelijk arbeidsongeval in de landbouwsector, waarbij wordt onderzocht of er een verband is met de hitte. Dat zijn geen cijfers om zomaar naast ons neer te leggen. Achter elke klacht zit een werknemer voor wie de hitte ondraaglijk werd. En achter elke inspectie zit een werkplek waar nagegaan moest worden of mensen wel veilig konden blijven werken.
En ja, die véél te warme zomers: dat is een nieuwe realiteit. Regels om werknemers te beschermen bestaan al lang. Werkgevers moeten de risico's van hitte vooraf analyseren en maatregelen nemen in een hitteplan: aangepaste werkuren, rusttijden, voldoende drinkwater, bescherming tegen de zon en aangepaste werkomstandigheden. Maar die risicoanalyse gebeurt niet overal degelijk. Preventieadviseurs geven aan dat hitte niet altijd vooraf voldoende in kaart wordt gebracht. Nochtans kan een goede risicoanalyse net het verschil maken. Ze kan vooraf concrete afspraken opleveren die automatisch in werking treden zodra het te heet wordt.
Preventie via een goede risicoanalyse zorgt er net voor dat een werknemer op een snikhete werkdag niet eerst naar zijn baas moet stappen om te vragen of er extra water kan komen. Of dat iemand dan nog moet vragen of hij misschien wat vroeger mag stoppen omdat de hitte te veel wordt. En al helemaal niet dat iemand die vreest voor zijn job liever zwijgt dan bekend te staan als 'iemand die klaagt'.
Preventie is des te belangrijker omdat hitte niet voor iedereen hetzelfde risico betekent
Preventie is des te belangrijker omdat hitte niet voor iedereen hetzelfde risico betekent. Een bouwvakker die urenlang in de volle zon werkt, een fietskoerier die over heet asfalt rijdt, een metaalarbeider aan een warme installatie, een magazijnier in te hete hal of een zorgkundige die van de ene patiënt naar de andere rijdt: hun werkomstandigheden verschillen sterk. Maar één ding hebben ze gemeen: als één van hen uitvalt door de hitte en het gebrek aan preventieve maatregelen, kan het slecht aflopen.
Daarom wacht het komende jaar een duidelijke opdracht: iedereen - werkgevers, werknemers en vakbonden - moeten zich nu al voorbereiden op de volgende zomer. Met een duidelijk hitteplan, als onderdeel van hun risicoanalyse. Niet wachten op de eerst volgende hittegolf, maar nu al bepalen wat er gebeurt wanneer de temperatuur stijgt. Wanneer worden de werkuren aangepast? Wanneer komen er extra pauzes? Waar moet verkoeling worden voorzien? Hoe zorgen we ervoor dat er voldoende drinkwater beschikbaar is? Welke extra beschermingsmiddelen zijn nodig? Welke werkzaamheden moeten tijdelijk worden aangepast of stopgezet? En welke werknemers lopen extra risico?
Dat zijn geen vragen die je midden in een hittegolf nog moet beginnen beantwoorden. Die afspraken moeten vooraf worden gemaakt, samen met werknemers en hun vertegenwoordigers. Mijn politieke eis is daarom duidelijk: elke werkplek waar werknemers aan hitte kunnen worden blootgesteld, moet vóór de zomer een concrete risicoanalyse én een hitteplan hebben.
Elke werkplek waar werknemers aan hitte kunnen worden blootgesteld, moet vóór de zomer een concrete risicoanalyse én een hitteplan hebben
De preventieadviseur moet daarbij een echte rol spelen: risico's in kaart brengen, maatregelen voorstellen en samen met werkgever en werknemersvertegenwoordigers vooraf afspraken maken. En die afspraken mogen niet in een lade verdwijnen. Wanneer vooraf bepaalde hittegrenzen worden bereikt, moeten de afgesproken maatregelen automatisch ingaan. Aangepaste werkuren, extra pauzes, voldoende drinkwater en verkoeling, beschermingsmiddelen en waar nodig het tijdelijk aanpassen of stilleggen van risicovol werk.
Niet wachten op de eerste klacht. Niet wachten tot iemand onwel wordt. Niet wachten tot de inspectie langskomt.
Dat is ook waarom ik minister van Werk, David Clarinval (MR), heb gevraagd om de regelgeving opnieuw tegen het licht te houden. Zijn antwoord is dat de Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het Werk de huidige regelgeving zal evalueren en bekijken welke aanpassingen nodig zijn. Dat is een eerste stap. Maar het mag daar niet bij blijven. Als uit die evaluatie blijkt dat de huidige regels werknemers onvoldoende beschermen, moeten ze worden aangescherpt. We kunnen niet blijven werken met regels die op papier bescherming bieden, terwijl werknemers in de praktijk eerst zelf moeten aandringen om die bescherming ook te krijgen.
Want extreme hitte is geen eenmalig probleem van de zomer van 2026. De vraag is niet óf we opnieuw warme periodes zullen meemaken, maar hoe we ervoor zorgen dat mensen daar veilig doorheen komen.
Wie preventie ernstig neemt, wacht niet tot het misgaat. Die anticipeert. De Klimaatmars van 11 oktober ging daarom ook over werk. Over de omstandigheden waarin mensen vandaag en morgen hun job moeten doen. De klimaatverandering stopt immers niet aan de bedrijfspoort. Ze raakt ook aan de veiligheid, gezondheid en waardigheid van mensen tijdens hun werkdag.
We moeten nu handelen. Niet wanneer de volgende hittegolf al bezig is
Daarom moeten we nu handelen. Niet wanneer de volgende hittegolf al bezig is. Niet wanneer de eerste werknemer klachten krijgt. En niet wanneer een inspecteur vaststelt dat het fout loopt. Preventie moet beginnen vóór de eerste hittegolf, niet na de eerste klacht. Want respect voor werknemers is meer dan hen bedanken omdat ze blijven doorwerken wanneer het te heet wordt. Het betekent ervoor zorgen dat ze na hun werkdag gezond en veilig naar huis kunnen. Elke dag opnieuw. Ook tijdens de volgende hittegolf.
Ga naar Anja Vanrobaeys
Over de Auteur
Anja Vanrobaeys
Deel dit artikel met je vrienden.
Dit vind je misschien ook
interessant
-
Als de hitte toeslaat, mag veiligheid op het werk geen toeval zijn
Anja Vanrobaeys13.11.2026