Van Rijkel tot Sluizen, van Gors-Opleeuw tot Rutten: Tongeren-Borgloon trekt naar zijn dertig dorpen

Vrijdag 25 september 2026 verscheen dit artikel, van journalisten Jan Bex en Dirk Roufflaer, in Het Belang van Limburg

Tongeren-BorgloonTongeren-Borgloon telt liefst dertig dorpen, de twee centra niet meegerekend. “Hoe willen we de fusie laten slagen als we onze dorpen - de helft van onze bevolking - niet betrekken?” Op tafel ligt nu een goedgekeurd en ambitieus dorpenbeleidsplan. “We trekken de dorpen in.”

“Hoe zit het in feite met het dorpenbeleidsplan? We horen zo weinig daarover.“ Die opmerking is met regelmaat te horen in de Tongers-Loonse gemeenteraad. Toch van op de oppositiezitjes. Het thema staat in 2024 prominent in zowat elke verkiezingsfolder. De meerderheid (Tongeren-Borgloon.nu - een kartel van Anders en CD&V - en Vooruit) neemt het thema na de gemeenteraadsverkiezingen dan ook prominent op in haar meerjarenplan: 25 van die 68 miljoen aan investeringen zou naar die dertig dorpen gaan.

Meer: schepen Jo Dardenne (Vooruit) krijgt naast Sport expliciet ook Dorpenbeleid als portefeuille. En kijk, zijn dorpenbeleidsplan is donderdagavond voorgesteld aan de gemeenteraadscommissie. Evidente vraag bijna twee jaar na de verkiezingen: waarom heeft dat zo lang geduurd?

Trekker

“Omdat we niet over één nacht ijs willen gaan”, antwoordt Jo Dardenne. “Het zijn tenslotte dertig dorpen. Dat is veel. Heel veel. Bovenal waren we op zoek naar de juiste persoon op de juiste plaats. Hij of zij zou het Dorpenbeleidsplan moeten uittekenen, zou de trekker moeten zijn van dat beleid. Nu is dat nog een eenmansdienst, Dorpenbeleid en Participatie. Eind dit jaar zullen er al drie mensen werken, aan het eind van deze legislatuur zullen het er zeven zijn. Het diensthoofd, de trekker van dat alles, hebben we met Renaat Roekaers gevonden. Jarenlang is hij cultuurbeleidsverantwoordelijke geweest in Borgloon om één jaar voor de fusie curator te worden voor kunstenfestival MoMeNT. Hem hebben we kunnen overtuigen om het dorpenbeleid te trekken. Dat, plus het plan dat nu voorligt, heeft tijd gevraagd.”

Eerst een visie

Toch opmerkelijk in de lokale, maar ook provinciale, Vlaamse en federale politiek: een bestuur dat uitdrukkelijk een ambtenaar naar voren schuift. Hup, in het publieke veld ermee. Hoe vaak is het anders? Hoe vaak moeten ambtenaren vooral zwijgen? Hoe wil Renaat Roekaers dan die bruggenbouwer zijn tussen een bestuur van ruim veertigduizend inwoners en zijn dorpen? Dertig nog wel. Van Rijkel tot Sluizen, van Gors-Opleeuw tot Rutten.

“Het is heel ambitieus, dit nochtans politiek zeer gedragen voornemen”, vertelt Renaat Roekaers. “In heel Vlaanderen heb je geen enkele stad of gemeente met meer dorpen dan Tongeren-Borgloon. Andere fusiegemeenten analyseren één à twee dorpen per jaar. Hoe gaan jullie dat doen?, horen we dan ook vaak. Wij zullen vanaf 2027 zeven à acht dorpen doorlichten en een duurzame structuur opbouwen om in 2030, aan het einde van deze legislatuur, een visie te hebben op elk van onze dertig dorpen. Dan kunnen we tegen de volgende beleidsploeg zeggen: ‘Kijk, dit is de visie, dit zijn de noden. Nu moeten jullie dat in beleid omzetten.’ Nu meteen gaat dat nog niet: we kennen onze dorpen nog onvoldoende en er is nog geen structuur, er zijn nog geen dorpenteams. Onze eerste investering is in mensen.”

Cluster

Concreet komt vanaf volgend jaar tot 2030 een cluster van zeven à acht dorpen aan bod. “De eerste cluster zullen de dorpen tussen Tongeren- en Borgloon-centrum zijn”, legt Roekaers uit. “Een cluster met onder meer Gors-Opleeuw erin. We beginnen met een nulmeting met alle beschikbare data van elk dorp. Daarna volgt een laagdrempelige inwonersbevraging in november. Dan werken we aan de dorpsanalyse met input van de inwoners. We starten dus een burgerberaad op. Dat laatste moet uitmonden in een dorpsteam. Aan het hoofd van elke cluster komt een dorpenverantwoordelijke. Dat zal een ambtenaar zijn, de brug tussen die zeven à acht dorpen en het bestuur. In feite is het een tweesporenbeleid: enerzijds versterken we de samenwerking binnen de stad, zodat stadsdiensten met uiteenlopende projecten in een bepaald dorp niet naast elkaar werken. Anderzijds is het een participatieproject waarbij noden van onderuit doorstromen. Zo versterken we de dorpen, zo versterken we ook de stad.”

“Al is het niet zo dat er nu niets gebeurt in die dorpen.” Punt dat schepen Dardenne wil maken. “Tenslotte gaat bijna 40 procent van ons investeringsbudget integraal naar de dorpen. Maar we willen ook niet blindelings in dat dorpenbeleid springen. Eerst willen we dus inventariseren en elk dorp doorlichten, zodat de volgende bestuursploeg juiste en gedragen beslissingen kan nemen.”

Tijdgeest

Al is het ene dorp het andere niet. Kuttekoven telt zowat honderd inwoners, Hoepertingen heeft er vijfentwintig keer meer. Bovendien heeft dit dorpenbeleidsplan de tijdgeest niet bepaald mee met nogal wat je-m’en-foutisten in de samenleving. “Daar zijn we ons van bewust. Je hebt woondorpen waar men ‘s avonds thuiskomt, poort dicht, rolluiken naar beneden. En ja, er zijn mensen die klagen en zagen, maar je hebt er ook best veel die wel het beste willen voor hun buurt, voor hun dorp.” Voor Renaat Roekaers is het glas halfvol: “Zullen we in elk dorp slagen? Wellicht niet. Maar is het onze ambitie? Zeker wel. Niet geschoten is altijd mis.”