LOKAAL: Zwaluwtillen en WilderTnis en potpolder
Helmut Jaspers
Schepen van leefmilieu, groenbeleid, klimaat, duurzaamheid en dierenwelzijn. schepen van cultuur en internationale samenwerkingThursday 28
May 2026 12:42
De gemeente Essen heeft op twee locaties nieuwe zwaluwtillen geplaatst om zwaluwen extra nestgelegenheid te bieden. De tillen staan aan Landschapspark Wildertnis en in natuurgebied Potpolder aan het Klaverpad, nabij de Kleine Aa. Het project kwam tot stand dankzij een nauwe samenwerking tussen de gemeente, lokale vrijwilligers, onderwijs en natuurorganisaties.
De zwaluwtillen zijn een antwoord op het groeiende tekort aan nestplaatsen voor zwaluwen. Moderne woningen worden steeds beter geïsoleerd, waardoor spleetjes en hoekjes waar zwaluwen vroeger hun nesten bouwden, verdwijnen. Een zwaluwtil met ook voorgemaakte nestkastjes kan daarom een belangrijke hulp zijn voor de vogels.
Samenwerking met mooi resultaat
Schepen van Leefmilieu Helmut Jaspers (Vooruit) nam het initiatief voor dit project en ging op zoek naar partners om het idee uit te werken. Hij contacteerde vogelliefhebber en voormalig lid van de Essense Werkgroep Zwaluwen van Natuurpunt Wim de Bock. Die onderzocht beide locaties en stelde vast dat er al zwaluwen aanwezig waren.
“Zwaluwen horen thuis in het straatbeeld van Essen”, zegt schepen van leefmilieu Helmut Jaspers. “Met deze zwaluwtillen creëren we opnieuw kansen voor een soort die het steeds moeilijker heeft om geschikte nestplaatsen te vinden. Dit soort gerichte ingrepen lijkt misschien klein, maar kan een grote impact hebben op de biodiversiteit in onze gemeente. Tegelijk maken we natuur ook zichtbaar en tastbaar voor onze inwoners én voor de leerlingen van WIGO, die hier van dichtbij kunnen zien hoe natuur en dieren hun plaats krijgen.”
Het mooie aan dit project is bovendien dat zoveel mensen en organisaties hun schouders mee onder dit idee hebben gezet. Van vrijwilligers en een school tot natuurverenigingen, onze eigen milieu, groen- en technische diensten tot lokale bedrijven.
Goede graadmeter voor de biodiversiteit
Wim De Bock stelde een ontwerp voor de zwaluwtillen op nadat hij zag dat zwaluwen zowel aan Landschapspark Wildertnis als aan het Klaverpad actief zijn. De vogels halen het slijk voor hun nesten aan de oevers van de Kleine Aa.
“Toen ik zag dat er op beide plaatsen al zwaluwen rondvlogen, wist ik dat deze locaties potentieel hadden”, vertelt Wim De Bock. “Zwaluwen zijn een goede graadmeter voor een gezonde omgeving. Waar zij voorkomen, zijn voldoende insecten, water en natuur aanwezig.”
Voor de bouw van de tillen werd samengewerkt met de studierichting houtbewerking van GITOK. De leerlingen maakten twee stevige houten constructies die bestand zijn tegen weer en wind.
Ook nestkastjes beschikbaar voor particulieren
Daarnaast deed de gemeente beroep op Regionaal Landschap De Voorkempen. Die organisatie heeft al ervaring met soortgelijke projecten in onder meer Zoersel, Brecht en Broechem en voorzag de voorgemaakte nestjes die onder het dak van de tillen hangen.
“Met deze zwaluwtillen geven we zwaluwen opnieuw kansen om geschikte broedplaatsen te vinden”, zegt Bert Vereyken van Regionaal Landschap De Voorkempen. “We merken dat zulke projecten echt een verschil kunnen maken. Ook particulieren kunnen helpen door nestkastjes aan te vragen via onze organisatie.”
Omdat de constructies behoorlijk groot zijn, moesten ze stevig verankerd worden. Metaalbewerkingsbedrijf Lameir leverde de metalen palen aan. De technische-, groen- en milieudienst van de gemeente plaatsten vervolgens een betonnen sokkel, waarna de palen en tillen met een kraan op hun plaats werden gezet.
De komende maanden zullen de locaties nauwlettend worden opgevolgd om te controleren of de zwaluwen hun weg naar de nieuwe nestplaatsen vinden.
Ga naar Helmut Jaspers
Over de Auteur
Helmut Jaspers
Schepen van leefmilieu, groenbeleid, klimaat, duurzaamheid en dierenwelzijn. schepen van cultuur en internationale samenwerkingDeel dit artikel met je vrienden.