Jan Bertels: “Iedereen heeft recht op een waardig levenseinde, ook mensen met dementie” - Vooruit roept op om euthanasiewet zo snel mogelijk uit te breiden

Mensen met dementie vallen uit de boot

In België kan euthanasie zolang iemand nog volledig wilsbekwaam is en bewust een verzoek kan doen. Een voorafgaande wilsverklaring geldt alleen wanneer iemand onomkeerbaar buiten bewustzijn is, zoals bij comapatiënten.

Mensen met dementie vallen buiten die regeling. Ze verliezen op termijn hun wilsbekwaamheid, maar raken niet buiten bewustzijn. Daardoor komen ze niet in aanmerking voor euthanasie op basis van hun vooraf vastgelegde wil.

Het verhaal van Lode legt de pijnlijke realiteit bloot

Lode Deconinck (54), bekend van het tv-programma ‘Restaurant Misverstand’, schreef vlak voor zijn overlijden een open brief. Daarin beschrijft hij het pijnlijke dilemma waar mensen met (jong)dementie vandaag voor staan.

“Ik was graag nog wat langer blijven leven”, schrijft hij. “Maar dan zou ik misschien op een bepaald moment niet zelf meer hebben mogen beslissen over mijn levenseinde. Het was kiezen: te snel afscheid nemen, of het risico lopen om jarenlang weg te kwijnen terwijl mijn brein verder afsterft.”

Dat is vandaag de harde realiteit: je moet te vroeg kiezen voor euthanasie, of het risico lopen dat je te laat bent en niet meer over je eigen levenseinde kunt beslissen.

“Met dementie op jonge leeftijd is kiezen altijd verliezen”, schrijft Lode.

Vooruit roept op tot actie

In zijn brief vraagt Lode vooral dat anderen meer tijd krijgen dan hij. “Voor mij komt het te laat, maar dat wil niet zeggen dat het niet meer de moeite waard is.” Hij pleit voor een systeem dat mensen met dementie meer autonomie geeft. Dat is exact waar Vooruit voor strijdt.

De afspraak om euthanasie bij dementie mogelijk te maken staat in het regeerakkoord. Nu is het tijd om dat ook effectief uit te voeren. Jan Bertels roept minister Annelies Verlinden (Justitie) daarom op om eindelijk aan de slag te gaan.

“Aan adviezen, studies en literatuur geen gebrek. Dus waar blijven de voorstellen? Het is nú tijd voor actie. Dit gaat over héél veel mensen. Ook wie dementie heeft, heeft recht op een waardig levenseinde.”

“Wie een voorafgaande wilsverklaring opstelt, moet zekerheid krijgen. Liever vandaag nog dan morgen.”

Vooruit neemt opnieuw haar verantwoordelijkheid

Vooruit is en blijft een progressieve partij die haar verantwoordelijkheid neemt in ethische dossiers. Dat deden we in 2002, toen de euthanasiewet er kwam dankzij de strijd van socialistisch politicus Fred Erdman. En dat doen we vandaag opnieuw.

Voor Vooruit is het essentieel dat mensen de keuze hebben om ondraaglijk en uitzichtloos lijden te vermijden. Door de euthanasiewet uit te breiden, geven we ook mensen met dementie de mogelijkheid om menswaardig uit het leven te stappen, op het moment dat zij zelf hebben bepaald.

“Iedereen verdient een waardig levenseinde. Daar zal Vooruit altijd voor blijven strijden”, besluit Jan Bertels. 

👉 In een notendop

De huidige euthanasiewet schiet tekort voor mensen met dementie. Wie dementie heeft en wilsonbekwaam is verklaard, verliest het recht op euthanasie. Zelfs als die wens vooraf zwart op wit is vastgelegd. Dat dwingt mensen met dementie om vroeger uit het leven te stappen dan ze eigenlijk willen. Het verhaal van Lode Deconinck toont hoe pijnlijk dat is. Vooruit wil daarom de wet uitbreiden, zodat euthanasie bij dementie mogelijk wordt via een voorafgaande wilsverklaring. Iedereen heeft recht op een waardig levenseinde, ook mensen met dementie.