LOKAAL: Essen herdenkt zijn bevrijding: “Vrede vraagt moed”

Hun aanwezigheid maakte de geschiedenis bijzonder tastbaar. De namen die wij kennen van een monument of een grafsteen, zijn voor hen familieleden. Jonge mannen met ouders, broers en zussen, geliefden en plannen voor de toekomst.

“Achter elke gesneuvelde staat een familie. Achter iedere naam schuilt een mens. En na iedere oorlog blijft verdriet achter dat soms generaties lang wordt meegedragen”, klonk het in de toespraak.

Aan oorlog mogen we nooit wennen

Die menselijke verhalen verbinden het verleden met het heden. Ook vandaag zien we in Oekraïne, Gaza, Soedan en Congo verwoeste steden, vluchtende gezinnen en kinderen die opgroeien tussen puin en angst. De hoeveelheid oorlogsnieuws dreigt ons af te stompen. Slachtoffers worden cijfers en we kijken weg omdat het leed zo groot is of ver weg lijkt.

“Maar aan oorlog mogen we nooit wennen. De grootste tragedie is misschien niet het geweld zelf, maar het moment waarop mensen ophouden elkaar als mensen te zien.”

Ook in ons eigen land en onze gemeente vraagt dat waakzaamheid. Het debat verhardt. Wie anders denkt, wordt steeds vaker uitgescholden. Tegenstanders worden vijanden. Op sociale media is een kwetsende reactie snel geschreven, zonder de ander in de ogen te kijken of te zien wat die woorden aanrichten.

Daarom is kritisch denken zo belangrijk. Wie verspreidt een bericht? Wat is de bron? Klopt de informatie en wat ontbreekt er? Even stilstaan voordat we iets geloven, liken of delen, is een verantwoordelijkheid die we allemaal dragen.

“Woorden kunnen verbinden, maar ook verdelen. Vrede begint bij respect, bij luisteren en bij de bereidheid om in de ander een mens te blijven zien, ook wanneer we grondig van mening verschillen.”

Wapens zijn geen gewone handelswaar

Een land heeft het recht om zijn bevolking te beschermen en een volk mag zich tegen agressie en bezetting verdedigen, benadrukte Helmut Jaspers. Wapens kunnen noodzakelijk zijn om erger te voorkomen. Maar verdediging brengt op zichzelf nog geen vrede. Een leger kan grenzen beschermen; vertrouwen en verzoening vragen meer.

Vanuit die overtuiging ging er ook aandacht naar de internationale defensiebeurs in Brussel. Dat de Europese hoofdstad een ontmoetingsplaats biedt aan de internationale wapenindustrie, wringt. Brussel is immers ook de thuisbasis van instellingen die werden opgericht om landen te laten samenwerken en conflicten te voorkomen.

“Wapens zijn geen gewone handelswaar. Achter ieder contract, iedere drone en iedere raket zit een verantwoordelijkheid. Waar komt het materiaal terecht? Wie zal het gebruiken? En tegen wie?”

Strenge controle op de uitvoer van wapens en technologie die voor militaire doeleinden kan worden gebruikt, blijft daarom noodzakelijk. Economische belangen mogen nooit zwaarder wegen dan mensenrechten, vrede en internationale veiligheid.

Ook armoede maakt een samenleving kwetsbaar

Het contrast tussen de miljarden voor militaire investeringen en de blijvende armoede en sociale ongelijkheid verdient eveneens aandacht. Terwijl voor bewapening grote bedragen worden vrijgemaakt, hebben veel mensen moeite om hun woning, energiefactuur of gezondheidszorg te betalen.

Ook die onzekerheid tast een samenleving aan. Armoedebestrijding, betaalbare zorg, degelijk onderwijs en sociale samenhang verdienen daarom een volwaardige plaats in het veiligheidsbeleid.

Investeren in armoedebestrijding, betaalbare zorg, onderwijs en sociale samenhang is geen luxe. Ook dat is investeren in veiligheid en vrede.”

Vrede vraagt daarnaast blijvende inzet voor diplomatie, conflictpreventie, mensenrechten en sterke internationale instellingen. En voor mensen die bereid zijn om met elkaar te blijven praten, ook wanneer de tegenstellingen groot zijn.

Geweldloosheid betekent daarbij niet dat we onrecht laten gebeuren. Ze vraagt de moed om ertegen op te staan zonder zelf haat te verspreiden, en om naar oplossingen te blijven zoeken wanneer geweld als onvermijdelijk wordt voorgesteld.

“We mogen nooit méér vertrouwen stellen in onze wapens dan in onze bereidheid om vrede te zoeken.”

Wat doen wij met onze vrijheid?

De bevrijding herdenken roept ook een vraag op voor vandaag: wat doen wij met de vrijheid die anderen voor ons hebben bevochten? Beschermen we onze democratie? Spreken we racisme, haat en uitsluiting tegen? Blijven we opkomen voor elkaar?

Voor Vooruit-Essen horen vrede en sociale rechtvaardigheid bij elkaar. Een samenleving waarin mensen kansen krijgen, zich beschermd weten en met respect worden behandeld, staat sterker.

De bevrijders en de oorlogsslachtoffers verdienen onze blijvende dankbaarheid. Hun namen en verhalen moeten we doorgeven. De mooiste manier om hen te eren, is tegelijk alles doen om nieuwe generaties hetzelfde leed te besparen.

Helmut Jaspers besloot met een duidelijke oproep: “Laten we daarom blijven kiezen voor vrijheid zonder haat. Voor rechtvaardigheid zonder wraak. Voor veiligheid, maar altijd met vrede als einddoel. Want vrede is geen naïeve droom. Vrede is een keuze. Vrede is een opdracht. En vooral: vrede vraagt moed.”

 

Ga naar Helmut Jaspers